OCHRONA LASU - STAN SANITARNY

Nadleśnictwie Kliniska postępując zgodnie z zasadami określonymi w Instrukcji Ochrony Lasu oraz bieżącymi zaleceniami Zespołu Ochrony Lasu, celem zapewnienia trwałości i ciągłości ekosystemów leśnych na bieżąco monitoruje stan sanitarny lasów oraz podejmuje stosowne działania ochronne.

W roku ubiegłym w związku z pogarszającym się stanem zdrowotnym drzewostanów sosnowych położonych w granicach miasta Szczecin, zakwalifikowanych do kategorii Lasów Ochronnych o Wiodącej Funkcji Społecznej oraz ujętych wykazie Obszarów Cennych Przyrodniczo (OCP1), w których stwierdzono masowe wydzielanie się posuszu, dokonano lustracji terenowej przy Udziale przedstawicieli ZOL w Szczecinku oraz przedstawicieli RDLP w Szczecinie, celem wspólnego ustalenia sposobu i kierunku postępowania pozwalającego na zminimalizowanie stwierdzonego zagrożenia dla trwałości drzewostanu oraz usunięcia zagrożeń, związanych z bezpieczeństwem ludności, korzystającej z zagrożonych terenów  leśnych.

          Kondycja zdrowotna lasów będących w zarządzie naszego nadleśnictwa, uzależniona  jest od wielu czynników występujących na tym terenie w różnych okresach oraz o różnym nasileniu.

           Do najważniejszych czynników mających istotny wpływ na zdrowotność naszych lasów, należą między innymi:

• Czynniki biotyczne: owady, zwierzęta, grzyby;
• Czynniki abiotycznych: susze, silne - porywiste wiatry, gwałtowne opady deszczu, opady śniegu lub gradu, występowanie gołoledzi, oraz występowanie przymrozków;
• Czynniki antropogeniczne: duże ilości pożarów, znaczny udział procentowy lasów społecznych skutkujący bardzo dużą penetracją terenów leśnych przez człowieka (grzybobranie, turystyka i rekreacja), zanieczyszczenia gleby, powietrza i wody.
• w ostatnim okresie na terenie naszego nadleśnictwa w drzewostanach iglastych stwierdzono coraz liczniejsze przypadki, występowania „jemioły rozpierzchłej”, która istotnie wpływa na osłabienie kondycji zdrowotnej tych drzewostanów.

OCHRONA LASU PRZED OWADAMI

       Owady są stałym elementem każdego ekosystemu, jednak ich zwiększona liczebność, w szczególności gąsienic lub owadów dorosłych może powodować uszkodzenia drzew w każdym wieku. Drzewa osłabione w wyniku wahań poziomu wód gruntowych spowodowanych długo trwającymi suszami, zaatakowane np. przez „jemiołę rozpierzchłą” lub uszkodzone przez wiatry, często są atakowane przez owady liściożerne lub szkodniki wtórne.

 Powyższe okoliczności wymagają bieżącego i systematycznego monitorowani liczebność owadów na terenach leśnych  w oparciu o działania prognostyczne, pozwalające określić potencjalne zagrożenie drzewostanów.

W ostatnim okresie w szczególności kontrolujemy:

• występowanie kornika drukarza, kornika ostrozębnego,
• brudnicy mniszki oraz barczatki sosnówki – gąsienice w zwiększonych ilościach mogą przez zjadanie igieł przyczynić się do zamierania drzew iglastych,
• prowadzimy jesienne poszukiwania szkodników sosny zimujących w ściole oraz w przypadku stwierdzenia jakichkolwiek zagrożeń ze strony tych szkodników, dokonywane są nadzwyczajne wiosenne kontrole występowania gąsienic szkodników pierwotnych.

   W pracach prognostycznych oprócz zwykłych obserwacji, stosujemy i korzystamy z pułapek feromonowych, które ułatwiają określenie masowego pojawienia się owadów. Stąd też Apelujemy, ażeby tego typu pułapek nie zdejmować z drzew i nie niszczyć. W przypadku ich dostrzeżenia należy je pozostawić na miejscu aby mogły spełnić swoje funkcje. Natomiast w przypadku zauważenia pułapki leżącej na ziemi prosimy o informację do najbliższego leśnictwa lub do nadleśnictwa.

     Na podstawie  wyników z prowadzonych obserwacji w 2025 roku, stwierdzono iż podjęte w roku 2024 na terenie naszego nadleśnictwa działania ochronne mające na celu zwalczenie szkodnika pierwotnego (barczatki sosnówki) poprzez "lotniczy oprysk preparatem biologicznym” drzewostanów sosnowych na areale wynoszącym 2440 hektarów przyniósł pozytywny skutek i gradacja tego szkodnika została zatrzymana.

 OCHRONA LASU PRZED ZWIERZYNĄ

   Zwierzęta są istotnym składnikiem ekosystemów. W lesie żyje zdecydowana większość polskich gatunków. Niektóre z jeleniowatych, bobry lub dziki mogą powodować uszkodzenia drzew leśnych. Zapotrzebowanie na elementy mineralne jest przyczyną zgryzania pączków lub pędów ( szczególnie młodszych drzewek ) oraz zdzierania kory z młodych drzewek sosnowych, świerkowych. Takie zachowania jeleni i saren może być przyczyną osłabienia i stopniowego zamierania oraz zwiększa podatność roślin na choroby grzybowe lub zasiedlanie przez owady. Dlatego część nowo posadzonych fragmentów lasu zabezpieczamy grodzeniami, które ułatwiają  młodym drzewkom prawidłowy wzrost i rozwój. Grodzenia siatką leśną (Wielokrotnie używaną) wykonujemy na wkopanych słupkach lub mocując do drzew za pomocą opasek.

        W celu ograniczenia szkód w uprawach leśnych, w trakcie wykonywania zabiegów pielęgnacyjnych (w ramach prowadzonych prac gospodarczych), udostępniamy zwierzynie cienką korę przez wykładanie tzw. drzew zgryzowych. Po ścięciu drzew zwierzęta mogą swobodnie ogryzać cienką korę (nazywamy to spałowaniem drzew leżących). Ponadto w celu rozproszenia szkód spowodowanych przez jeleniowate realizujemy program likwidacji części grodzeń, aby zapewnić zwierzętom większą przestrzeń życiową. Istotnym składnikiem codziennej „diety” jest woda. Dlatego udostępniamy na terenach leśnych „oczka wodne”, które gromadzą wodę oraz stanowią źródło wody dla zwierząt.    

      Rozprzestrzenienie się bobrów na terenie naszego nadleśnictwa stało się ważnym ogniwem w odnawianiu zasobów wody na terenach leśnych, choć na skutek swoich działań, bobry coraz częściej powodują też podtopienia fragmentów lasu w okolicach tam lub żeremi.       

      Na terenie Nadleśnictwa Kliniska w ostatnim okresie obserwujemy coraz liczniejszą populację wilków, które jako drapieżnik w istotny sposób odgrywają rolę w populacji innych zwierząt w tym bobrów i jeleniowatych.

 Tekst. R. Borowski     

OCHRONA PRZECIWPOŻAROWA

Podsumowanie sezonu pożarowego 2025
Liczba pożarów: 65
Ogólna powierzchnia pożarów: 7,92 ha
Największa powierzchnia jednego pożaru: 1,74 ha
Najmniejsza powierzchnia jednego pożaru: 0,01
Średnia powierzchnia jednego pożaru: 0,12 ha

Nadleśnictwo Kliniska, zgodnie z Planem urządzenia lasu na lata 2018-2027, zakwalifikowane zostało do I – najwyższej kategorii zagrożenia pożarowego lasu. Zgodnie z powyższym, utrzymanie najwyższego poziomu zabezpieczenia terenów leśnych, staje się zadaniem priorytetowym.

Na poziom zagrożenia pożarowego wpływ mają następujące czynniki:
•Infrastruktura drogowa przebiegająca przez obszary leśne, w tym droga wojewódzka nr 142, ekspresowa S3, droga krajowa nr 10 oraz rozbudowana sieć dróg gminnych i powiatowych;
•Dwie linie kolejowe: Szczecin - Świnoujście (linia nr 401) oraz Szczecin - Poznań (linia nr 351);
•Duża liczba parkingów oraz miejsc postoju pojazdów;
•Częsta obecność osób z pobliskich aglomeracji miejskich, regularnie odwiedzających lasy;
•Występowanie linii energetycznych.

Kluczowym czynnikiem zwiększającym prawdopodobieństwo wystąpienia pożaru lasu są ekstremalne warunki meteorologiczne, obejmujące: brak opadów atmosferycznych, temperatury powietrza przekraczające 24°C, wilgotność ściółki poniżej 12%, minimalne lub brak zachmurzenia oraz wilgotność względną powietrza poniżej 40%. Zestaw tych parametrów definiuje tzw. „pogodę pożarową”, która sprzyja występowaniu największej liczby pożarów w lasach.
Nadleśnictwo Kliniska dysponuje rozbudowanym systemem czynnych zabezpieczeń przeciwpożarowych, które funkcjonują w trakcie sezonu pożarowego. Głównym elementem jest Punkt Alarmowo-Dyspozycyjny, z którego dyspozytor monitoruje obszary leśne za pomocą systemu telewizji przemysłowej, w skład którego wchodzą dwie kamery zamontowane na wieżach przeciwpożarowych. Integralną częścią profilaktyki ppoż. jest prognozowanie ryzyka. Nadleśnictwo regularnie prowadzi pomiary wilgotności ściółki w dedykowanej strefie prognostycznej. Dane te są kluczowe, ponieważ bezpośrednio determinują aktualny stopień zagrożenia pożarowego lasu. Codziennie teren leśny patroluje kierowca samochodu patrolowo-gaśniczego. Kluczową rolę pełnią także pracownicy terenowej Służby Leśnej oraz Pełnomocnicy Nadleśniczego, którzy w przypadku wystąpienia pożaru niezwłocznie stawiają się na miejscu i nadzorują pożarzysko aż do zakończenia działań ratowniczo-gaśniczych.

Integralnym elementem systemu ochrony przeciwpożarowej są także bierne środki zabezpieczające, takie jak pasy przeciwpożarowe typu A, B, Bk oraz D. Na terenie Nadleśnictwa znajdują się ponadto 53 dojazdy pożarowe oraz 18 punktów czerpania wody. Niezastąpioną rolę w wykrywaniu pożarów we wczesnej fazie ich rozwoju, odgrywają samoloty patrolowo-gaśnicze. Dzięki ich interwencji możliwe jest skuteczne gaszenie pożarów w zarodku, ograniczając do minimum powierzchnię spaloną. W przypadku dużych areałów, samoloty wspomagają jednostki naziemne w prowadzeniu działań gaśniczych, nie dopuszczając do dalszego rozprzestrzeniania się ognia.

Tekst i foto: M.Ciechalska-Hapnik